Op twee uur rijden van de hoofdstad van Guatemala ligt Lago Atitlan. Het water van dit kratermeer is helderblauw. Laaghangende wolken omringen de hoogste vulkaantop als een kroon. Hier vlakbij in de bergen ligt het kleine dorpje Panajachel. Daar bevindt zich de ontmoetingsplek van de vrouwengroep waar Andrea Quiacain (48) deel van uitmaakt.

‘Toen mijn jongste zoontje 15 maanden oud was, verliet ik mijn man,’ valt Andrea Quiacain (48) met de deur in huis. Ze strijkt over haar kleurrijke rok van traditioneel geweven stof. ‘Hij mishandelde me en kleineerde me. Maar ik dacht dat ik het niet zou redden zonder hem. Het is voor mannen al heel moeilijk om te overleven, laat staan voor vrouwen.’ Andrea refereert aan de wijdverspreide werkloosheid en de hardnekkige criminaliteit in haar land. Daarbij komt dat ongeveer een kwart van de Guatemalteken analfabeet is. Dat aantal ligt nog hoger bij inheemse vrouwen. ‘Zoals veel vrouwen in mijn gemeenschap ben ik Maya Tz’utujil en sprak ik vroeger alleen mijn inheemse taal. Leren lezen en schrijven heeft mijn positie versterkt. Ik kan nu deelnemen aan alle gesprekken en mijn mening geven. Maar niet alle vrouwen hebben zoveel geluk als ik.’
Een lach verschijnt op haar gezicht: ‘Ik heb mijn kinderen alleen opgevoed en verdien geld met mijn eigen winkeltje waar ik handgemaakte spullen verkoop. Ik verdien er niet veel mee, maar net genoeg voor mijn vier kinderen en mij. Ik ben daar trots op, want dat heb ik zelf voor elkaar gekregen. Daar heb ik geen man bij nodig gehad.’

Leren lezen en schrijven heeft mijn positie versterkt.

Lago Atitlan

Politieke besluitvorming beïnvloeden

Het is niet de enige reden dat Andrea trots mag zijn. Al 22 jaar is zij lid van een vrouwengroep in de regio Sololá, die uit 19 gemeentes en ongeveer 300.000 inwoners bestaat. Het project waar zij aan deelneemt heeft als doel twintig vrouwelijke leiders uit tien gemeenschappen te trainen om de belangen van vrouwen te behartigen op overheidsniveau. Dat is hard nodig, want de afwezigheid van vrouwen in de Guatemalteekse politiek zorgde ervoor dat de belangen van de helft van de bevolking niet werden vertegenwoordigd. ‘Wij zijn de stem van vrouwen in de dorpen en lokale gemeenschappen. Wij weten welke problemen zij ervaren en wat ervoor nodig is om verandering te bewerkstelligen. Wie anders vertegenwoordigt ons beter dan wijzelf?’

Wie anders vertegenwoordigt ons beter dan wijzelf?

De weg naar die politieke beïnvloeding was niet gemakkelijk. ‘Aan het begin werden we genegeerd of niet serieus genomen. Mannelijke leiders zijn doodsbang dat ze hun machtspositie verliezen. Maar we hielden vol. Worden we weggestuurd? Dan komen we morgen terug. Worden we in een discussie afgekapt? Dan nemen wij opnieuw het woord. Wordt er gehoord maar niet geluisterd? Dan herhalen we het. Net zo lang totdat de mannen ons serieus nemen.’

Ik kan alles wat een man ook kan,” Andrea Quiacain

 

Politieke en culturele verandering

Deze volharding heeft zijn vruchten afgeworpen. ‘Wij zijn nu volwaardige leden van het gemeentelijke bestuur en werken samen met vrouwengroepen uit andere gemeentes. Samen beïnvloeden we niet alleen de lokale, maar ook de nationale politiek.’ En dat terwijl de politieke participatie van vrouwen een aantal jaren geleden nog onmogelijk leek. Laat staan de beïnvloeding van besluitvorming en beleidsvorming.
Ook in de cultuur is volgens haar een duidelijke verandering zichtbaar. ‘Sinds ik mij inzet voor vrouwenrechten heb ik een mentaliteitsverandering gezien bij mannen. De machocultuur en de discriminatie van vrouwen is afgenomen. Mannen beseffen dat ze niet met ons kunnen sollen.’ Ze grinnikt. ‘Veel mensen zeggen dat sommige dingen niet voor vrouwen weggelegd zijn. Maar dat is niet waar. Ik kan alles wat een man ook kan. Ik ben bijvoorbeeld moeder en vader tegelijk. Dat is een recht dat me niet is gegeven, ik heb dat recht zelf genomen,’ besluit Andrea haar betoog.

Mannen beseffen dat ze niet met ons kunnen sollen.

Gerelateerde verhalen

Wij geloven dat échte veranderingen van onderop komen.
Daarom steunen wij kleinschalige lokale initiatieven.

jongeren-guatemala Guatemala

Jonge leider

Mayra (20) is Maya en woont in een klein dorpje in de hoogvlakte van San Marcos. Van een verlegen meisje heeft ze zich ontpopt tot zelfverzekerde vrouw die voor haar rechten op komt. ‘Ik voel me nu een leider,’ zegt ze.