Strijd in het paradijs

‘Ik ga je aangeven.’ ‘Waarom?’, vraagt Manuel, ‘ik heb toch niks gedaan?’ ‘Omdat je op mijn land bent.’ Dit is een van de vele verhalen over bedreigingen die Manuel, de vader van een Zapatista-familie mij vertelt. Samen met twee andere mensenrechtenwaarnemers verblijf ik in een prachtige omgeving. Het is een paradijs. Maar niet voor de Zapatista-familie die deze grond beheert.

Vervallen en verlaten

Een verlaten hotel naast een ongelooflijk mooie lichtblauwe rivier. Gedurende twee weken slaap ik in dit vervallen gebouw. In 1994 hebben de Zapatistas de grond met daarop het hotel heroverd van een grootgrondbezitter. Dit is tierra recuperada, heroverd land. Sindsdien strijden de Zapatisten om deze grond te behouden. Onze taak is waarnemen, er zijn voor de families en de situatie vastleggen door de gesprekken die wij met hen voeren. Hierdoor helpen we mensenrechtenschendingen te voorkomen.

agua
Agua Clara in Chiapas, Mexico.

Wie zijn de Zapatistas?

De Zapatistas strijden al 22 jaar voor een menswaardig bestaan van de inheemse bevolking in Chiapas. Ze strijden voor land, rechtvaardigheid, educatie en gezondheid. Nadat onderhandelingen met de Mexicaanse regering over hun rechten op niks uitliepen, besloten zij hun eigen autonome besturen, scholen en ziekenhuizen op te zetten. Zij willen niks te maken hebben met de ‘slechte regering’, el mal gobierno en het kapitalisme. De Mexicaanse regering stuurde het leger naar Chiapas met als resultaat een volledig gemilitariseerde staat. Lees hier een artikel van Marjolein van de Water, Latijns-Amerika correspondent (onder meer voor de Volkskrant), als je meer wilt lezen over de Zapatistas.

borden_chiapas

Zapatistas strijden in Chiapas voor rechtvaardigheid, land, educatie en gezondheidszorg.

‘U bevindt zich in rebellerend Zapatista territorium. Hier regeert het volk en gehoorzaamt de regering.’ En ‘Nooit ofte nimmer zullen wij het bloed en de levens van onze gevallen kameraden verkopen. Want in het kapitalisme is geen gerechtigheid.’

Strijd om water

De waterleiding wordt steeds stuk gemaakt door families die een politieke partij aanhangen, de partidistas. Het gerucht gaat dat één van deze families de toegang tot het water naar het hotel wil en dat de familie van Manuel wil verkopen. Manuel en zijn vrouw Emilia worden helemaal opgeslokt door de angst en stress door deze situatie. Ze moeten water halen uit de put of de rivier en steeds weer de waterleiding repareren. Bij terugkomst in San Cristóbal de las Casas blijf ik met veel vragen zitten: Worden de partidistas betaald om Manuel te bedreigen en lastig te vallen? En waarom reageert het lokale bestuur niet op de uitnodigingen van het autonome bestuur van de Zapatistas om samen met de families die steeds de waterleiding stuk maken te praten over het conflict?

op-straat
We begeleiden de compañeros, Zapatistas, die de familie die het hotel beheert helpen, naar de waterleiding om hem opnieuw te repareren.

Verdeel-en-heerspolitiek

Wat mij het meest heeft aangegrepen tijdens mijn verblijf is de situatie van de Zapatista-familie, ze leven in constante angst. De kinderen leren om altijd op hun hoede te zijn. Pas als mama met iemand praat dan is het een compañero, of een mensenrechtenwaarnemer. Zo niet dan kan het het een vijand zijn. Ze wonen zo prachtig in de natuur en bewerken- net als de families die hen bedreigen – het maisveld, de milpa. Zo zie ik de verdeel-en-heerspolitiek van de regering in Chiapas in de praktijk. Het komt hen goed uit dat de inheemse gemeenschappen geen eenheid vormen, want zo kunnen ze de controle over het land behouden en ervoor zorgen dat het heroverde land van de Zapatistas weer in private handen komt. Ze gaan net zolang door tot dat de Zapatistas zullen opgeven, het is een ‘integrale uitputtingsoorlog’, una guerra integral de desgaste. Maar ze geven niet op.

‘Nooit meer een Mexico zonder ons.’ Nunca más un México sin nosotros.

De namen van de Zapatistas in dit blog zijn gefingeerd.

Meer verhalen van Marije Douma

Op weg naar gerechtigheid

Donderdag 3 maart werd op het kantoor van FrayBa het tijdschrift Caminando La Otra Justicia, het Bewandelen van de Andere Gerechtigheid gepresenteerd. Het is het resultaat van drie fora waarin Indiaanse gemeenschappen en organisaties ideeën uitwisselden over alternatieven voor de straffeloosheid.

De passie voor het dienen van het volk

Ik zag in de praktijk hoe groot de passie voor het dienen van het volk is, La Pasión de Servir al Pueblo. Dit is de titel van een boek (in het Spaans) over de oprichter van FrayBa, bisschop Samuel Ruiz García dat onlangs werd gepresenteerd.

Lopen voor gerechtigheid

Zondag 3 en maandag 4 april 2016 liep ik samen met collega's van FrayBa mee in een pelgrimstocht van de organisatie Xinich (mieren in Tseltal). Zij strijden onder andere tegen de al 10 jaar durende straffeloosheid