Slapen op de heilige grond van Acteal

Van 6 tot 13 april 2016 verbleef ik samen met een Duitse waarneemster in Acteal. Hier werden in 1997 45 mensen en 4 ongeboren baby’s, die met messen uit de buik van de dode zwangere vrouwen werden gesneden, vermoord door paramilitairen. De organisatie Las Abejas de Acteal strijdt nog steeds voor gerechtigheid. Deze zaak is in behandeling bij de Inter-Amerikaanse commissie voor de Mensenrechten.

Bloedvergieten in bloedmooi landschap

Het is best een vreemd gevoel te weten dat op 5 meter afstand van onze slaapplek het houten kerkje stond waar de massaslachting plaats vond. Nu staat er een stenen kerkje. Het uitzicht over de vallei is oogverblindend, zo mooi. We slapen in het communicatiegebouw van de organisatie Las Abejas (de bijen) de Acteal. Ze dragen deze naam omdat collectiviteit voor hen heel belangrijk is en ze een eenheid vormen. Net als de Zapatistas strijden ze voor een autonoom bestaan. Naast ons bevindt zich de studio van de radiozender, Mensajeros, 98.1 FM. Een vertegenwoordiger van de autonome communicatiegroep van de Abejas de Acteal vertelt ons over de geschiedenis en de huidige situatie in de gemeenschap en hoe de verdeling is ontstaan.

Vallei in Acteal, Mexico
img_2387

Privé-concert

De eerste avond krijgt een prachtig einde. Het jongerenkoor van Las Abejas is aan het oefenen voor een concert dat ze de volgende dag zullen geven op het grote plein van San Cristobal, in het kader van een vredeskaravaan vanwege de moord op Berta Cáceres. De liedjes vertellen het verhaal van de gemeenschap, de massamoord, hun strijd voor gerechtigheid en voor een autonoom bestaan. Een zin uit een van de liedjes: “Renacimos gigantes, ahora somos fragmentos de luz que impiden que la noche sea oscuridad.” We zijn herboren als reuzen. Nu zijn we fragmenten van licht die voorkomen dat de nacht donker is.” Ik mocht een opname maken van de oefensessie. Die kan je hier beluisteren.

Balas de azúcar

Tijdens ons verblijf was er veel spanning in de gemeenschap. Er ging een gerucht dat de mensen van de andere organisatie die zich heeft afgescheiden, een van de gebouwen van Las Abejas de Acteal wilde bezetten, het gebouw waar wij sliepen. Daarom kwamen er twee extra ploegendiensten van de Abejas de Acteal om te surveilleren. Gelukkig bleef het bij een gerucht. Ook in Acteal wordt de verdeel-en- heers-methode gebruikt om de strijd voor gerechtigheid van de massaslachting te verzwakken. Van de Abejas de Acteal hebben zich twee groepen afgescheiden die nieuwe organisaties hebben gevormd, zij werken nu samen met politieke partijen en de lokale regering en krijgen ook financiële steun van hen. De Abejas de Acteal noemen dit balas de azúcar, kogels van suiker. Ze refereren aan de oorlogsstrategie die de regering gebruikt, het omkopen en manipuleren van de gemeenschap door middel van het aanbieden van sociale programma’s. Op deze manier worden de mensen afhankelijk gemaakt van de regering en stoppen ze met strijden voor gerechtigheid. Een week na ons verblijf hielden de Abejas de Acteal een persconferentie bij FrayBa om bekendheid te geven aan deze situatie.

13002557_1017338455027557_4792490090934059521_o

Vertegenwoordigers van de Abejas de Acteal tijdens een persconferentie in FrayBa.

Zorgen

Een van de zangers van het jongerenkoor van Acteal deelt zijn zorgen met ons. In 2013 moest hij samen met zijn kerkgemeenschap vluchten vanwege bedreigingen. Hij woonde 8 maanden in Acteal. De bedreigingen zijn niet gestopt. Onlangs werd hij 5 uur vast gehouden op het communale politiebureau omdat hij geen taak wilde vervullen binnen de ejido, de organisatie van gemeenschappelijke grond. Binnen zijn gemeenschap leeft hij nu samen met ex-paramilitairen, de moordenaars van de massaslachting die tussen 2009 en 2013 zijn vrij gelaten. Over gerechtigheid is hij pessimistisch. “Los asesinos están libres. ¿Cuándo va a haber justicia si los asesinos están libres? De moordenaars zijn vrij gelaten. Wanneer zal er gerechtigheid komen als de moordenaars vrij gelaten zijn?” Toch heb ik tijdens mijn verblijf ook veel hoop gezien. Hoop op gerechtigheid, vrede, vrijheid en een onafhankelijk bestaan.

Zoals onderaan op de deur van de autonome communicatiegroep staat: “Quisieron enterrarnos. Lo que no saben es que somos semillas. Ze wilden ons begraven. Wat ze niet weten is dat we zaden zijn.”

Meer verhalen van Marije Douma

Strijd in het paradijs

In de prachtige omgeving van Agua Clara is een strijd gaande om land. Terrein van de inheemse bevolking. Mensenrechtenwaarnemers begeleiden de families.

Op weg naar gerechtigheid

Donderdag 3 maart werd op het kantoor van FrayBa het tijdschrift Caminando La Otra Justicia, het Bewandelen van de Andere Gerechtigheid gepresenteerd. Het is het resultaat van drie fora waarin Indiaanse gemeenschappen en organisaties ideeën uitwisselden over alternatieven voor de straffeloosheid.

De passie voor het dienen van het volk

Ik zag in de praktijk hoe groot de passie voor het dienen van het volk is, La Pasión de Servir al Pueblo. Dit is de titel van een boek (in het Spaans) over de oprichter van FrayBa, bisschop Samuel Ruiz García dat onlangs werd gepresenteerd.