We gaan bergop en bergaf. Acht uur rijden vanaf toeristisch San Cristobal de las Casas rijden we richting het regenwoud La Candona dat grenst aan Guatemala. We gaan naar de afgelegen autonome zapatisten-gemeente La Realidad. Deze plek is voor de zapatisten (autonome inheemse bevolking) belangrijk omdat het de eerste zogeheten Caracol is sinds de opstand in 1994. In dat jaar kwam de Mayabevolking in opstand en streed voor haar rechten.

Een Caracol (letterlijk vertaald slak) is een zone, onafhankelijk van de nationale regering. Van daaruit worden de autonome zapatista-gemeenschappen bestuurd. Tegenwoordig zijn er 5 Caracoles in Chiapas met de kleurrijke schilderingen op de eigen scholen en ziekenhuizen, onafhankelijk van de ‘slechte regering.’

De zapatisten buigen niet voor voedselhulp of andere uitkeringen van de ‘slechte’ overheid. Die gebruikt deze ‘hulp’ als een ontmoedigingsstrategie tegen de zapatisten.

‘Hier heeft het volk het voor het zeggen en gehoorzaamt de regering’ staat op een houten bord in La Realidad.

Radioberichten vanuit het oerwoud

Ondercommandant Marcos, woordvoerder van de zapatisten, is het in het oerwoud vaak gelukt in te breken op de middengolf en radioberichten uit te zenden. Korte, krachtige berichten over mensenrechten en autonomie van inheemse volken. Marcos noemt zich inmiddels Galeano, naar de zapatisten-leraar die in 2014 in La Realidad op brute wijze is geëxecuteerd door een paramilitaire organisatie. In maart van dat jaar werd een hinderlaag uitgevoerd. Resten van de vernieling, een platgebrand schoolgebouw en ziekenhuis, zijn nu nog zichtbaar.

Muurschildering op de school en het ziekenhuis in Realidad met leraar Galeano.

Onafhankelijkheid versus overheidssteun

Sindsdien leven zapatisten en niet-zapatisten in hun eigen, gespleten werkelijkheid. De ene helft van de bewoners wil in autonomie blijven leven. De andere helft heeft voor overheidssteun gekozen. Voorwaarde voor het krijgen van die steun was dat zij zich tegen de zapatisten keren. De zapatisten blijven onvoorwaardelijk vechten voor onafhankelijkheid en zelfbestuur.

Internationale solidariteit met La Realidad is hard nodig om het nieuwe schoolgebouw en de kliniek te kunnen voorzien van betere materialen.

Meer verhalen van Omar Gonzales

conflict idyllisch riviergebied

Conflict over idyllisch riviergebied

Na een verblijf in Agua Clara gevolgd door twee weken in La Realidad in deelstaat Chiapas, is mijn deelname voorbij als actief mensenrechtenwaarnemer in die afgelegen gemeenschapen.