Na een verblijf in Agua Clara gevolgd door twee weken in La Realidad in deelstaat Chiapas, is mijn deelname voorbij als actief mensenrechtenwaarnemer in die afgelegen gemeenschappen. Teruggekeerd in San Cristobal de las Casas begint mijn taak als vrijwilliger bij FrayBa op kantoor. Er is hier vooral veel papierwerk te verrichten; kantoorwerk dat continuering geeft aan het veldwerk in de aanklacht tegen mensenrechtenschendingen. Voor ik hier verder op inga, schrijf ik eerst een verslag over de leefomstandigheden in Agua Clara.

Agua Clara is een riviergebied van heldere wateren. Helaas ligt het vlakbij het overladen toeristische Maya-tempelcomplex Palenque, in het noordoosten van deelstaat Chiapas. Voor 1994 was dit gebied bezet door een grootgrondbezitter die zodanig rijk was geworden met veeteelt dat hij zijn eigen landingsbaan had laten aanleggen. Er gaan zelfs geruchten dat hij banden had met een drugskartel.

Na 1994 toen de Zapatistas – georganiseerde uitgebuite inheemse boeren – het land terugnamen, heeft het enige tijd geduurd eer zij zich daar daadwerkelijk konden vestigen. In die overgangsperiode heeft de lokale overheid handig gebruik gemaakt van de toegankelijke ligging aan de rivier en er destijds een bar/hotel neergezet waarvan nu enkel de vergane glorie is te zien.

Bij aankomst zie ik een eenvoudige hangbrug, gevolgd door een smal pad. Aan mijn rechterhand stroomt traag een brede rivier. In overwegened groenschakeringen is er zowel water als vegetatie om me heen. Natuurschoon dat voor de toeristische industrie aanleiding is het gebied te willen exploiteren. Concreet betekent dit dat families die er nu wonen, gedwongen met (para)militair geweld, van het land zouden worden gezet, zoals al eerder geprobeerd is in 2011.

Land verdedigen tegen grootse plannen toerisme

De verantwoordelijke voor de mensenrechtenwaarnemers is er niet. Hij is op het veld bezig met ‘milpa‘, het handmatig oogsten van maiskolven. We worden verwelkomd door zijn vrouw, kinderen en de eerste twee van vele Zapatistas die aangekomen zijn om het gebied te onderhouden en te bewaken. Het is een gebied ongeveer drie voetbalvelden groot, waar nu drie Zapatista-families in verzet leven en hun land waardig verdedigen tegen de plannen van de corrupte overheid en een groeiende toeristenindustrie.

Treiteren

Het koken is begonnen. Er wordt mais gemalen en daarvan worden tortilla’s met de hand gemaakt. Ik leer koken op brandhout. Andere families die hier voorheen woonden zijn vertrokken omdat zij assistentie aangeboden hebben gekregen van de corrupte overheid. Diezelfde sociale hulp krijgen ook de buren die regelmatig de waterleiding beschadigen en zo de drie Zapatista-families treiteren. Gelukkig stroomt er meer dan genoeg helder water in de rivier.

Verbreding weg

Ter bevordering van het toerisme in Palenque is het de bedoeling dat hier vlakbij in de toekomst een klein vliegveld wordt aangelegd om het toerisme vanuit de kust te laten doorstromen, ofwel te laten doorvliegen. De verbreding en vernieuwing van de huidige weg wordt nu al gerealiseerd vanaf San Cristobal tot aan Palenque. Dit gaat ten koste van de rechten van de inheemse bewoners, hun woongebieden, natuur en hun cultuur en autonoom bestaan.

Help mee en steun het belangrijke werk van FrayBa.

Meer verhalen van Omar Gonzales

Vechten voor onafhankelijkheid in La Realidad

We gaan bergop en bergaf. Acht uur rijden vanaf toeristisch San Cristobal de las Casas rijden we richting het regenwoud La Candona dat grenst aan