Bij Mensen met een Missie zetten we ons in om schadelijke overtuigingen te veranderen die leiden tot discriminatie, uitsluiting en geweld. Om te begrijpen hoe we dat het beste kunnen doen, hebben we onderzocht wat de oorzaken en dynamieken van verandering zijn. Dat onderzoek vormt de basis van onze Theory of Change – het kompas dat richting geeft aan ons werk voor een wereld waarin verzoening, vrede en gelijkwaardigheid kunnen bloeien.
In dit artikel nemen we je mee in de kern van onze visie, de mechanismen van uitsluiting en de stappen die we zetten om verandering teweeg te brengen.

Schadelijke overtuigingen over ‘de ander’

De kern van onze missie is de overtuiging dat ideeën over ‘de ander’ een centrale rol spelen in discriminatie, uitsluiting en polarisatie. Zulke overtuigingen wortelen vaak diep in sociale, culturele of religieuze verhalen die geweld en uitsluiting in stand houden. Ons werk richt zich op het veranderen van deze overtuigingen én van de machtsstructuren die ze ondersteunen.

De problemen die we aanpakken – discriminatie, uitsluiting en polarisatie – hebben vele gezichten. Ze kunnen voortkomen uit verschillen in gender, religie, etniciteit, klasse of kaste. Zulke scheidslijnen leiden niet alleen tot haat en geweld, maar belemmeren ook vrede, verzoening en gelijkwaardigheid.
Schadelijke culturele verhalen voeden zichzelf via een vicieuze cirkel van wantrouwen en ‘othering’: de neiging om de ander als minderwaardig te zien. Dat tast relaties aan en versterkt de negatieve overtuigingen die eraan ten grondslag liggen. Tegelijkertijd zorgen gevoelens van onrecht en vervreemding, ontstaan door discriminatie, ervoor dat deze destructieve patronen zich verder vastzetten.

Misbruik van macht en privilege

Een belangrijk mechanisme dat schadelijke overtuigingen in stand houdt, is het misbruik van macht en privilege. Degenen die profiteren van de bestaande orde verzetten zich vaak tegen verandering. Zij behouden systemen die niet inclusief zijn en die de stemmen van gemarginaliseerde groepen onderdrukken. Daardoor ontstaat een gebrek aan openheid voor andere perspectieven – en blijven schadelijke overtuigingen bestaan.

De complexiteit van verandering

Wie een meer inclusieve en vreedzame wereld wil opbouwen, moet begrijpen hoe verandering werkt. Verandering verloopt zelden lineair; het is een complex proces waarin talloze actoren, factoren en interacties samenkomen. Alleen door die dynamiek goed te doorgronden, kunnen we effectief handelen en strategieën ontwikkelen die echt verschil maken.

Verandering draait niet alleen om het beïnvloeden van individuele overtuigingen of gedragingen, maar ook om het transformeren van de onderliggende structuren, systemen en machtsverhoudingen die schadelijke praktijken mogelijk maken. Dat vraagt om een holistische aanpak, gericht op de wortels van het probleem en op duurzame oplossingen.

Systeemdenken

Onze Theory of Change is gebaseerd op systeemdenken: de overtuiging dat de problemen die we aanpakken deel uitmaken van grotere, onderling verbonden systemen. Door die systemen te begrijpen, kunnen we beter zien waar we het verschil kunnen maken. Zo ontwikkelen we strategieën die niet alleen reageren op problemen, maar die het hele systeem proberen te transformeren.

Patricia Bozo de Durán: “Meisjes in Bolivia groeien op met het idee dat ze minderwaardig zijn. Dat het hun eigen schuld is als een man hen slaat. Dat wordt ons van jongs af aan ingeprent – niet alleen door mannen, maar soms zelfs door onze eigen moeders. Het is wat iedereen gewend is.”

Machtsdynamieken

Machtsverhoudingen spelen een cruciale rol in elk veranderingsproces. Schadelijke overtuigingen en praktijken worden vaak in stand gehouden door ongelijke machtsbalansen, waarin sommige groepen meer invloed of privileges hebben dan anderen.
Ons werk daagt deze machtsverhoudingen uit en zet zich in om ze te verschuiven – door gemarginaliseerde gemeenschappen te versterken en gelijkwaardige relaties te bevorderen.

Ook verhalen zijn hierin belangrijk. Ze bepalen hoe mensen de wereld zien en hoe ze handelen. Door schadelijke verhalen te bevragen en te vervangen door inclusieve en bevrijdende narratieven, kunnen we denkbeelden en gedrag veranderen. Dat betekent niet alleen dat de inhoud van het verhaal verandert, maar ook wie het verhaal vertelt: we zorgen dat diverse stemmen gehoord en gewaardeerd worden.

Onze Theory of Change

Onze strategieën verschillen per context, maar hebben één ding gemeen: ze sluiten aan bij de complexiteit van verandering. De uitdagingen waar we aan werken zijn veelzijdig en veranderen voortdurend, dus onze aanpak moet flexibel en aanpasbaar zijn.
Binnen onze Theory of Change onderscheiden we verschillende wegen naar verandering – manieren om de vicieuze cirkels van uitsluiting en discriminatie te doorbreken:

• Mobiliseren
  Verandering begint bij relaties. Door duurzame, vertrouwensvolle relaties op te bouwen met onze partners en gemeenschappen leggen we de basis voor blijvende verandering. We mobiliseren motivatie, kennis en middelen om onze partners te versterken – met spirituele inspiratie, toegang tot kennis en praktische tools, en ondersteuning bij hun organisatorische groei.
• Verbinden 
  Dialoog en samenwerking staan centraal in ons werk. We brengen verschillende groepen en belanghebbenden samen, faciliteren open gesprekken en helpen partners om hun invloed te vergroten. Dat doen we door netwerken te vormen, de weg te openen naar beleidsmakers en hun stem te versterken via media en publieke podia.
• Beïnvloeden 
  Naast onze lokale en gemeenschapsgerichte activiteiten werken we ook aan structurele verandering. We gaan in gesprek met beleidsmakers, opinieleiders en andere sleutelfiguren om beleid en praktijken te bevorderen die inclusie en gelijkwaardigheid ondersteunen.

De rol van mensen met een missie

Onze partners – de mensen met een missie – staan centraal in dit werk. Zij ondernemen talloze acties om uitsluiting en discriminatie tegen te gaan:

• Dialoog
  Met interreligieuze ontmoetingen en uitwisselingen worden muren van ‘othering’ doorbroken en groeit wederzijds begrip.
• Rolmodel
  Door zelf vreedzaam en inclusief gedrag te tonen, laten zij zien dat een andere werkelijkheid mogelijk is.
• Mobiliseren
  Zij trainen en inspireren individuen en gemeenschappen om schadelijke overtuigingen uit te dagen en op te komen voor hun rechten.
• Ondersteunen
  Door steun te bieden aan slachtoffers van discriminatie en geweld, helpen ze waardigheid en veerkracht te herstellen.
• Beïnvloeden
  Met gerichte lobby en belangenbehartiging werken ze aan beleid dat gelijkwaardigheid en inclusie bevordert.

Bouchra deelnemer aan de internationale jongerenuitwisseling van Mensen met een Missie: “Na de uitwisseling in Kenia besefte ik hoeveel je kunt leren van mensen met een andere achtergrond. Voortaan wil ik eerst naar iemand luisteren en hem of haar begrijpen, voordat ik iets of iemand afwijs.”

Tot slot

Onze Theory of Change is een kompas dat richting geeft aan al onze inspanningen om schadelijke overtuigingen te doorbreken en een wereld van vrede en gelijkwaardigheid op te bouwen.
Door de oorzaken van discriminatie en uitsluiting aan te pakken en mensen in staat te stellen zelf voor verandering te pleiten, bouwen we bruggen van begrip en solidariteit.
Het begrijpen van de dynamiek van verandering is daarbij essentieel. Met een holistische aanpak – waarin we oog hebben voor macht, verhalen en relaties – streven we naar duurzame, diepgaande transformatie.
Via dialoog, ondersteuning en belangenbehartiging werken we aan een inclusieve en rechtvaardige samenleving, waarin elke mens telt en gerespecteerd wordt.