Studenten van MBO Utrecht oefenen met luisteren, vragen stellen en ontmoeting

“Waarom moet dit eigenlijk?!” Niet elke student begint even enthousiast aan een wijktour door de Utrechtse wijk Kanaleneiland. Sommigen kijken afwachtend om zich heen, anderen vragen zich hardop af wat ze met de verhalen van onbekenden moeten. Juist dat is de oefening van de dag: luisteren, vragen stellen en je eerste oordeel even laten wachten. Hier wordt zichtbaar waar studenten van MBO Utrecht de afgelopen maanden mee bezig zijn geweest. Sinds januari oefenen zij met het project Ken je mij? met woorden geven aan wat je vindt, doorvragen en omgaan met uitspraken die kunnen schuren. In april namen zij die ervaring mee de wijk in, tijdens een wijktour langs verhalen van mensen uit de buurt.

Ken je mij? startte in september 2025 op MBO Utrecht als nieuw dialoogtraject van Mensen met een Missie. Het project helpt jongeren en onderwijsprofessionals om beter om te gaan met verschil, spanning en gevoelige gesprekken over bijvoorbeeld identiteit, religie en discriminatie. De eerste helft van het schooljaar draaide om de training van onderwijsprofessionals tot gespreksbegeleiders. Daardoor ontstond binnen de school meer houvast om met spanning en verschil in de klas om te gaan. Na de kerstvakantie kwamen de studenten zelf aan zet. Zo kreeg Ken je mij? steeds concreter vorm in het dagelijks schoolleven.

Oefenen met gesprekken die schuren

Volgens Mürvet, coördinator van Ken je mij? op MBO Utrecht, is dat hard nodig. Zij werkt al 23 jaar op school en ziet hoe onderwerpen uit de samenleving dagelijks de klas binnenkomen: “Studenten praten over oorlog, geloof, ongelijkheid en uitsluiting, maar ook over vragen die dichterbij komen: je plek vinden op school, verschil tussen jongens en meisjes, of het gevoel dat je met een buitenlandse naam minder kans maakt op een stageplek. Ze zijn mondig en durven zich uit te spreken.” Tegelijk vraagt dat iets van de manier waarop een gesprek wordt gevoerd. “Je wilt dat studenten zich vrij voelen om hun mening te geven, maar je mening geven kan ook een ander kwetsen. Hoe zoek je daar de juiste balans in?”

In de dialoogworkshops gingen studenten daarmee aan de slag. Ze onderzochten hoe je een mening uitspreekt met aandacht voor de ander, hoe je vragen stelt zonder meteen in te vullen en hoe je kunt blijven luisteren als een onderwerp gevoelig wordt. Docent Lex zag in zijn klas hoe belangrijk die veilige setting is. Een student die eerst wat dwars was, durfde later te vertellen over de druk en regels die zij thuis ervaart. Zo werd zichtbaar dat achter iemands gedrag vaak een groter verhaal schuilgaat en ontstond er meer begrip voor de student.

Ook van andere docenten hoort Mürvet dat de gesprekken in de klas anders verlopen. “Na een paar maanden van werken met de studenten zien we al echt verandering,” zegt ze. “Studenten zijn opener en eerlijker, stellen bewustere vragen en voeren gesprekken die we in het dagelijkse onderwijs voorheen zelden zagen.” Dat is te merken in kleine momenten: een student die doorvraagt, een klas die beter naar elkaar luistert, een docent die meer houvast heeft om een spannend gesprek te begeleiden.

De wijk in

In april kreeg het oefenen in de klas een vervolg buiten de school. Tijdens de wijktour gingen studenten in kleine groepen Kanaleneiland in, de wijk waar hun school staat. De route voerde langs drie plekken die ieder op een eigen manier iets laten zien van de buurt: een bibliotheek als ontmoetingsplek, een buurthuis waar gesprek en verbinding centraal staan, en een jongerencultuurhuis waar jongeren via kunst, muziek en expressie hun stem kunnen laten horen. De opdracht voor de studenten was eenvoudig: ga op pad, luister, stel vragen, ontdek.

Op elke plek stond een verhaal centraal: over opgroeien in Kanaleneiland, over je thuis voelen tussen verschillende werelden, over opnieuw beginnen in een ander land en over de ruimte vinden om jezelf te laten zien. De thema’s uit de dialoogworkshops kregen zo een gezicht. Wat studenten eerst oefenden in een veilige klassensetting, kwam nu terug in ontmoetingen met mensen buiten hun eigen dagelijkse kring. De wijk werd daarmee een plek om te oefenen met precies datgene waar Ken je mij? om draait: ontmoeting.

Een stukje respect

Sommige studenten begonnen met zichtbare tegenzin aan de wijktour. Kanaleneiland was voor hen een plek waar ze liever niet kwamen, of waar ze al allerlei verhalen over hadden gehoord. Mürvet: “In het begin zag je aan alles dat ze hier niet wilden zijn. Ze rolden met hun ogen, keken verveeld om zich heen…” Bij de eerste stop was die ongeïnteresseerde houding nog duidelijk voelbaar. Maar geleidelijk aan veranderde de sfeer. “Langzaam zag ik hen ontspannen en durfden ze hun vinger op te steken. Ze begonnen vragen te stellen, echt vanuit interesse.” Bij de laatste stop van de wijktour was de sfeer compleet veranderd. “Wat hebben we eigenlijk snel een oordeel over iemand”, merkte één van de studenten op. Mürvet: “Dat die student zei dat we ons oordeel zouden moeten parkeren en het gesprek moeten aangaan, vond ik een heel bijzonder moment!”

De impact van de dag werd extra zichtbaar toen Mürvet aan het einde vroeg wat luisteren volgens de studenten betekende. Een meisje dat ze eerder op de dag nog had aangesproken op haar ongeïnteresseerde houding, antwoordde met: “Een stukje respect.” Het liet zien dat de dag z’n doel had bereikt. “Zo’n student die eerst echt geen zin had om hieraan mee te doen, maar uiteindelijk toch begreep wat de boodschap van de dag was. Dat was heel mooi!.”

Op weg naar de slotdialoog

Aan het eind van het schooljaar zal alles samenkomen tijdens een slotdialoog op school. Studenten, ouders, onderwijsprofessionals en andere betrokkenen gaan dan in kleine groepen met elkaar in gesprek over verschillende thema’s. Daarmee krijgt het eerste jaar van Ken je mij? een afronding die verder bouwt op wat de afgelopen maanden is geoefend: luisteren, vragen stellen en ruimte maken voor ervaringen die anders gemakkelijk ongehoord blijven. Daar krijgt verandering langzaam vorm. In een klas, in een wijk, of aan tafel met mensen die je nog niet vanzelf begrijpt.