Het stond al lang bovenaan mijn reiswensenlijstje: Bolivia. De bergen en de waanzinnige culturele diversiteit hadden een enorme aantrekkingskracht op me. Ik hoefde geen seconde na te denken toen de oproep van Mensen met een Missie voorbij kwam voor de reportersreis naar dit prachtige land. Na de reis gemaakt te hebben kan ik zeggen: ik ben een mens met een missie geworden!

Toen ik tijdens de voorbereiding las over het feit dat 70% van de vrouwen in Bolivia te maken krijgt met geweld vond ik dat uiteraard een groot aantal. Maar het kwam niet echt binnen. Ik voelde het niet. En zelfs toen we over de kenmerkende pleinen van Santa Cruz, Sucre en La Paz liepen, waar al die mannen, vrouwen, jongens en meiden zo gezellig bij elkaar zitten te kletsen in de avondzon, merkten we niets van dat Zuid-Amerikaanse temperament.

Ik voelde het ‘geweldsprobleem’ niet.

Echt, ik heb op de straten van Rome en Barcelona heftiger gesprekken tussen mensen gezien, waarvan ik echt dat dat ze ruzie hadden, maar er “gewoon” sprake was van een verslag van een voetbalwedstrijd. Geen moment heb ik me de afgelopen weken als (blanke, blonde) vrouw onveilig of zelfs maar ongemakkelijk gevoeld. Integendeel, ik heb genoten van de hartelijkheid, de warmte en de openheid van alle mensen (mannen én vrouwen) die we ontmoetten.

Monique, Renske en Fraukje met inwoners van Gutierrez

Samen huilen 

En toch weet ik nu, na deze onvergetelijke reis, wel beter. Nee, vóel ik beter hoe de situatie voor de Boliviaanse vrouwen écht is. Want dat hebben ze ons verteld en ik heb het in hun, bij tijd en wijlen, betraande ogen gezien. Hoe ze geslagen en gestompt werden vanwege een ongewenste zwangerschap. Hoe ze onder de tafel wegdoken, samen met hun broertjes en zusjes, omdat papa weer eens dronken uit zijn werk kwam en ze heel goed wisten wat dat betekende. Hoe hun man tekeer ging als ze geen tien, maar elf minuten deden over de weg van school naar huis. Hoe hun kind werd ondergedompeld net zo lang tot het overleed, alleen omdat het erg veel huilde. En hoe ze gekleineerd werden, zo erg dat ze zelf ook gingen geloven dat ze niets meer waard waren. Hoe ze geloofden dat er niemand was die hen nog kon of zou willen helpen.

Mán wat hebben wij zitten huilen met zijn allen. Wij, de reporters, samen met de vrouwen.

Het tij wordt gekeerd 

Maar gelukkig was en is er wel hulp. En was er een plek waar ze terecht konden. Met hun verhaal en verdriet. Bij lotgenoten en andere vrouwen die hen wilden helpen. Die meegingen naar het politiebureau om aangifte te doen. Die hen een opleiding boden, zodat ze hun eigen geld konden gaan verdienen en niet meer afhankelijk waren van hun man. En ze dus weg konden. Zodat ze hun kinderen een betere en veiliger toekomst konden bieden. Want die toekomst, daar gaat het om. Die cirkel van geweld moet doorbroken worden.

Gelukkig is er hulp, een plek waar ze terecht kunnen.

In gesprek met vrouwen bij ‘Levantate Mujer’

Maar dan moeten niet alleen de vrouwen leren over hun rechten, maar ook de mannen. En de jongens en de meiden. En ze moeten leren dat je als man die per se stoer en gewelddadig hoeft te zijn, maar dat je ook mag huilen. En dat je als vrouw niet alleen voor de kinderen hoeft te zorgen, maar ook buitenshuis mag werken. En beiden moeten leren dat je kinderen kunt opvoeden zonder te slaan. Want pas als kinderen thuis andere waarden en normen leren, zullen zij die ook aan hun kinderen doorgeven.

Hoop op vooruitgang 
toch, ondanks dat ik nu wel echt weet en voel hoe ernstig het gesteld is met het geweld tegen Boliviaanse vrouwen en (hun) gezinnen, ben ik niet sceptisch, teleurgesteld of boos terug gekomen. Nou ja, natuurlijk keek ik op bepaalde momenten wel met iets andere ogen naar de mannen op die pleinen. Zat er achter die vriendelijke glimlach nou echt een gewelddadige, kleinerende machisto?

Maar ik ben vooral hoopvol en vol bewondering. Want organisaties als ‘Levantate Mujer’ en ‘Catolicas por el Derecho a Decidir’ vangen mishandelde vrouwen en hun kinderen op en geven workshops en lessen over vrouwenrechten. En ‘ISEAT’ en ‘Red de Teolog@s’ leren mannen, vrouwen en jongeren (jongens en meisjes) over gendergelijkheid, seksualiteit en alternatieven voor het uiten van je mannelijkheid. En al deze organisaties worden gedragen door waanzinnig sterke, krachtige vrouwen en geëmancipeerde mannen, die vastberaden zijn om (andere) vrouwen uit hun benarde situatie te halen en te voorkomen dat toekomstige generaties daar nog in terechtkomen.

Monique en Fraukje in gesprek met locals in het dorpje Agua Blanca

Hulp is nodig én helpt! 
Mensen met een Missie steunt deze organisaties financieel, maar begeleidt hen ook, zodat er ervaringen uitgewisseld kunnen worden en ze samen nog sterker staan. En Mensen met een Missie doet dit langdurig. Ze trekken niet na 2 jaar de stekker er weer uit, zoals veel andere organisaties wel doen. Maar ze gaan echt een langetermijnrelatie aan, zodat er ook daadwerkelijk voor de lange termijn wat opgebouwd kan worden.

Alleen op deze manier kan het probleem structureel worden aangepakt.

Ik heb tijdens de reis gezien hoe hard dat nodig is én hoezeer het helpt! Er wordt gewerkt met lokale organisaties, geluisterd naar de lokale behoeften, en het wordt uitgedragen door lokale (vrouwelijke) leiders want alleen op die manier kan het probleem structureel worden aangepakt. De religieuze basis van Mensen met een Missie vormt daarbij een handige leidraad, vanwege de kanalen die daarmee in dit religieuze land open gaan. Maar er wordt wel bewust gekozen voor progressieve organisaties, want er moet sprake zijn van vooruitgang.

Mens(en) met een Missie
Ik ben er oprecht trots op deze organisatie te hebben mogen vertegenwoordigen en ik ben heel dankbaar dat ik dankzij Mensen met een Missie van zó dichtbij een kijkje heb mogen nemen in de levens van de ontzettend veerkrachtige Boliviaanse vrouwen en het werk van de geweldige partnerorganisaties. Als antropoloog, maar vooral ook als Mens met een Missie. En ik hoop dat het gelukt is om jullie door middel van mijn foto’s en blogs een beetje een beeld te geven van het mooie land dat Bolivia is, maar ook van de problematiek die daar speelt.

Ik weet inmiddels zeker dat je donatie heel goed terecht komt!

Voor iedereen die gedoneerd heeft aan mijn crowdfundactie of een kaart heeft geschreven voor de vrouwen, voorafgaand aan deze reis: mede namens alle vrouwen, jongeren en kinderen: enorm bedankt! Voor iedereen die dat nog niet heeft gedaan: doneer alsnog. Ik weet inmiddels zeker dat het heel goed terecht komt!

Nog een keer op reis als reporter  
En voor mijzelf geldt: alle Boliviaanse vrouwen die we spraken en de organisaties die we bezochten zitten voor altijd in mijn hart. En Mensen met een Missie heeft er met mij zeker één ambassadeur bij! Er is alleen een “probleem”. Ik ben nu ook heel benieuwd naar het werk in de overige projectlanden, want in ieder projectland van Mensen met een Missie staat een ander thema centraal en ik ben benieuwd of die problemen op eenzelfde constructieve manier worden aangepakt. Ik hoop dan ook stilletjes dat ik nog eens (of vaker) een dergelijke reis kan maken, uiteraard met bijbehorende verslaggeving.

Monique Tekstra-van Lochem is moeder, maar in hart en nieren vooral antropoloog. Haar hele leven is ze al nieuwsgierig naar hoe mensen in andere delen van de wereld leven. Hierover vertelt ze dan ook graag. Monique schrijft ook kinderboeken om kinderen te leren over de rijkdom aan culturen in de wereld. “Boliviaanse vrouwen worden geacht de traditionele, gehoorzame moederrol te vervullen. Als reporter ga ik zien hoe het met de vrouwen gaat.”

 

 

 

Gerelateerde verhalen

Wij geloven dat échte veranderingen van onderop komen.
Daarom steunen wij kleinschalige lokale initiatieven.

Bolivia

Geweld is niét normaal

Jij bent nergens goed voor, omdat je een meisje bent. Dat is wat Janneth (47) van jongs af aan werd… Lees verder

Bolivia

Reporter Thessa vertelt | Basis voor een mooi leven

Sucre is een middelgrote stad en bestaat uit acht zones. In twee hiervan draait een programma voor kinderen, jongeren, vrouwen… Lees verder

Bolivia

Waarom Junior een ‘voorbeeldman’ is

Zijn levensverhaal is ongelooflijk. Junior Tejada (32) werd verlaten door zijn moeder, moest opgroeien op straat en kende een gewelddadige… Lees verder

Bolivia

Getrouwd met een gewelddadige politieagent

Ninfa Cáceres leefde 15 jaar lang samen met een gewelddadige man. Nu ze bij hem weg is, heeft ze weer… Lees verder