De huidige president van de Filipijnen, Rodrigo Duterte, houdt niet van kritiek. Dat mocht recentelijk Zuster Pat (Patricia) uit Australië ondervinden. Zij werkt al 40 jaar in de Filipijnen voor arme en gemarginaliseerde groepen en ter promotie van mensenrechten. Onlangs liep zij nog mee in een demonstratie op het eiland Mindanao. Dat schoot Duterte om één of andere reden in het verkeerde keelgat.

Toen ze na en korte reis naar het buitenland weer landde in de Filipijnen, werd Zuster Pat gearresteerd. Op grond van een wet uit 1940, die stelt dat missionarissen zich alleen met kerkelijk werk mogen bezighouden, loopt zij nu het risico om het land uitgezet te worden.

Politiek onwenselijk werk

“Dat zet je toch aan het denken,” zegt Alfons van Zijl, directeur van het Bataris vormingscentrum in de provincie Aurora en zelf ook al dertig jaar werkzaam in de Filipijnen. “Wat Zuster Pat overkwam, overigens een goede bekende van ons, zou mij ook zomaar kunnen overkomen.

Het werk dat wij hier doen, de lokale bevolking bewust maken van hun rechten en hen ondersteunen om voor die rechten op te komen, zou ook zo maar als politiek onwenselijk kunnen worden verklaard. Ik kwam onlangs terug van een buitenlands bezoek en bij de douane kneep ik hem toch even, of ik wel weer gewoon zou worden toegelaten.”

Bij de douane kneep ik hem toch even.

Alfons in gesprek met iemand uit de buurt waar hij woont

Angst en verwarring zaaien

Dit laatste, het zaaien van angst en verwarring, is een belangrijk effect van het beleid van de regering Duterte. Het bekendste onderdeel daarvan is natuurlijk de meedogenloze anti-drugs campagne die de regering voert. Daarbij zijn inmiddels al meer dan 12.000 werkelijke of vermeende drugshandelaren en -gebruikers om het leven gekomen. Mensen uit veelal arme sloppenwijken worden doodgeschoten en gevonden met een bordje op hun lijk: ‘dit gebeurt er als je drugs gebruikt’.

Een bordje op het lijk: dit gebeurt er als je drugs gebruikt.

Quota voor het ‘opruimen’ van drugscriminelen

Politie-eenheden krijgen quota opgelegd over hoeveel drugscriminelen ze in hun wijk moeten ‘opruimen’. Als ze dat aantal niet halen worden ze gedegradeerd of overgeplaatst. Recent voorbeeld is een lokale gemeente-ambtenaar die werd gevraagd om een lijst met drugsgebruikers in zijn wijk op te stellen. Toen hij zei dat hij dat niet kon omdat er in zijn wijk geen drugs werden gebruikt, werd hij zelf vermoord.

Cultuur van angst

Het resultaat is een cultuur van angst in veel arme wijken: mensen vrezen om hun eigen leven en dat van hun naasten. Ze vertrouwen elkaar ook niet meer, bang dat hun buren hen zullen aangeven als drugsgebruiker als ze ergens ruzie over krijgen.

“Dit is desastreus voor het sociale leven in de arme wijken, waar mensen juist zo afhankelijk zijn van elkaar,” stelt Otto de Vries, collega en vriend van Alfons van Zijl. “Ik woon zelf in zo’n wijk en ik zie wat deze moordcampagne doet met mensen. De angst die gezaaid wordt maakt alles kapot.” Dit is desastreus voor het sociale leven in de arme wijken, waar mensen juist zo afhankelijk zijn van elkaar.

Mensen vertrouwen elkaar niet meer, bang dat hun buren hen zullen aangeven.

Manila gezien vanaf het water

Legitiem doelwit voor politie en leger

Andere lokale samenwerkingspartners van Mensen met een Missie delen dit gevoel. Errol Alonzo werkt bij de Young Christian Workers, een organisatie die zich inzet voor de rechten van jeugdige arbeiders.

Arbeidersrechten zijn een gevoelig onderwerp in de Filipijnen, omdat voorvechters ervan al snel het etiket ‘communist’ krijgen opgeplakt. En omdat er nog altijd een ondergrondse communistische verzetsbeweging actief is, ben je dan al gauw hetzelfde als een ‘terrorist’. En dus ook een legitiem doelwit voor leger en politie.

Je bent al gauw hetzelfde als een terrorist en legitiem doelwit voor leger en politie

Mensen haken af

“Tot twee jaar terug dacht ik dat ik een gewone baan had,” zegt Errol, “maar nu voelt het soms alsof ik met iets illegaals bezig ben.” Dat hindert hemzelf maar ook anderen in zijn werk. “Mensen worden achterdochtig, ze willen niet meer met ons praten en haken af met vage smoesjes.”

Tot twee jaar terug dacht ik dat ik een gewone baan had, maar nu voelt het soms alsof ik met iets illegaals bezig ben

Trollen hebben het gemunt op ciritici van de regering

Dat gevoel wordt nog versterkt door de invloed van de sociale media. “We passen veel meer op onze woorden nu, omdat we niet het doelwit van een haatcampagne willen worden.” Duterte-aanhangers en door de regering gefinancierde trollen hebben het op sociale media gemunt op critici van de huidige regering.

Beledigingen en bedreigingen

“Het lijkt wel of ze dag en nacht aan het surveilleren zijn: als je iets op facebook zet komt er binnen een mum van tijd een storm van beledigingen en bedreigingen op gang. En je weet niet waar die vandaan komen en of je ze serieus moet nemen.” Dit is een hele nieuwe vorm van schrikbewind die veel mensen angst inboezemt en de mond snoert. “Ze hoeven eigenlijk niets te doen,” zegt Errol, “de angst is genoeg.”

 

Ton GroenewegTon Groeneweg was jarenlang werkzaam binnen het Aziëprogramma van Mensen met een Missie. Momenteel heeft hij een coördinerende functie. Hij verbindt projecten en initiatieven tussen de verschillende landen waar Mensen met een Missie werkt onderling en met Nederland. “Wat mij enorm aanspreekt bij Mensen met een Missie is dat wij mensen centraal stellen. Ontwikkeling begint en eindigt ten slotte bij mensen. Wat ik gaandeweg geleerd heb is dat echt ontwikkelingswerk begint bij het loslaten van het idee dat wij anderen kunnen vertellen hoe het moet. Dat weten ze heel goed zelf. Wat wij kunnen doen is hen helpen dat ook te realiseren.”

Gerelateerde verhalen

Wij geloven dat échte veranderingen van onderop komen.
Daarom steunen wij kleinschalige lokale initiatieven.

Filipijnen

Assalamualaikum, peace be with you

In mei van dit jaar kwamen dertig vredesactivisten van verschillende religieuze achtergrond samen in Davao, de hoofdstad van het eiland… Lees verder