Een internationale ontmoeting in roerige tijden

Van 7 tot 17 september 2025 kwamen meer dan dertig jonge leiders uit Afrika, het Midden-Oosten en Azië samen in Indonesië voor de JISRA Cross-Country Learning Youth Exchange over digitale veiligheid en mensenrechten. Het programma werd georganiseerd door Mensen met een Missie en Indonesische partners Gusdurian Network, PeaceGen, Interfidei en Imparsial. Centraal stond één van de meest urgente uitdagingen van nu: polarisatie en radicalisering in de digitale ruimte. Tien dagen lang deelden jongeren hun ervaringen, leerden ze van elkaars aanpak en gingen ze in gesprek met overheden en ambassades over hoe mensenrechten en vrijheid van religie of levensovertuiging ook online beschermd kunnen worden.

Ervaringen en lessen

De uitwisseling liet zien hoe heftig de online wereld kan zijn voor jongeren. Sociale media en gameplatforms worden steeds vaker gebruikt om haat te verspreiden, activisten te intimideren en jongeren te ronselen voor extremistische groepen. Zoals Phyllis Muema uit Kenia zei: online ruimtes kunnen gemakkelijk veranderen in plekken van verdeeldheid en intimidatie – maar juist jongeren kunnen ze ook omvormen tot plekken voor dialoog en positieve verandering. Vrouwelijke deelnemers benadrukten tevens dat de digitale omgeving ook vaak gebruikt wordt om vrouwenrechten aan te vallen en geweld tegen vrouwen te normaliseren en goed te praten.

Toch kwamen er ook veel inspirerende voorbeelden naar voren. Jongeren zagen hoe het Gusdurian Network haatdragende boodschappen ombuigt naar hoopvolle verhalen, en hoe PeaceGen games en creatieve media inzet om tolerantie en digitale geletterdheid te bevorderen. Ook wisselden deelnemers ervaringen uit van wat in hun eigen context werkt. Duidelijk werd dat het koppelen van online activisme aan offline activiteiten – bijvoorbeeld door socialmedia-campagnes te verbinden met lokale radio, tv of acties op scholen – de aanpak tegen polarisatie en radicalisering veel effectiever maakt.

Dialoog met beleidsmakers

Een bijzonder onderdeel van de uitwisseling was de directe toegang tot beleidsmakers. Vertegenwoordigers van vier Indonesische ministeries – Buitenlandse Zaken, Religieuze Zaken, Onderwijs en de nationale antiterreurorganisatie (BNPT) – namen deel. De Nederlandse ambassadeur in Jakarta opende officieel het evenement en ook de EU-delegatie was actief aanwezig, wat het internationale belang onderstreepte. Jongeren gingen bovendien in gesprek met de Indonesische nationale commissie tegen geweld tegen vrouwen en met ambassades van onder andere Japan en Kenia.

Marc Gerritsen, Nederlands ambassadeur in Indonesië, benadrukte het belang: “Het begrijpen van de dreiging van radicalisering, polarisatie en haatzaaien in de digitale wereld is cruciaal. Jongeren veerkrachtig maken via interculturele netwerken, digitale vredesopbouw en creatieve vormen van betrokkenheid is de sleutel tot innovatieve strategieën voor vrede en digitale veiligheid.”

Voor veel jongeren was dit de eerste keer dat ze direct tegenover beleidsmakers zaten. Zo zei Spageon Ngabo uit Burundi: “Normaal gesproken ontmoeten we beleidsmakers bijna nooit. Hier konden we onze ervaringen delen – en ze luisterden echt.”

De Azië-Afrika Jeugdverklaring

De uitwisseling eindigde met de presentatie en ondertekening van de Asia-Africa Youth Declaration on Digital Safety and Human Rights. Daarin roepen jongeren onder meer op tot:

• Meer digitale vaardigheden en training in alternatieve verhalen, met speciale aandacht voor gendergelijkheid en inclusie;

• Toepassing van internationale afspraken, zoals de Budapest Conventie over cybercriminaliteit, VN-resolutie 2250 over Jongeren, Vrede en Veiligheid, en de nieuwe resolutie van de VN-Mensenrechtenraad over bescherming van mensenrechtenverdedigers tegen de uitdagingen van nieuwe digitale technologieën – vertaald naar de lokale context;

• Samenwerking tussen overheden, maatschappelijke organisaties en technologiebedrijven om digitale platforms veiliger en inclusiever te maken;

• Blijvende internationale steun voor jeugdgeleide vredesinitiatieven en uitwisselingen tussen landen.

Deze verklaring werd direct aangeboden aan beleidsmakers en ambassades in Jakarta, zodat de stem van jongeren zowel nationaal als internationaal werd gehoord.

Netwerken en hoopvolle verhalen

Een van de belangrijkste resultaten was het ontstaan van nieuwe netwerken over grenzen heen. Deelnemers sloten vriendschappen en professionele samenwerkingen die ze online willen voortzetten, onder meer door gezamenlijke campagnes op te zetten en een gezamenlijke online kennisbank te bouwen. Al tijdens de uitwisseling werden ideeën voor samenwerking geboren. Zo zagen Nigeriaanse jongeren kansen om het Indonesische in games geïntegreerde vredesonderwijs aan te passen voor hun eigen land. Muhammad Habila Kudu zei hierover: “De de inzet van online games voelt vernieuwend en toegankelijker dan traditionele bijeenkomsten. Ik zie hoe zulke creatieve methoden ook bij ons inspirerend zouden kunnen werken.” Jongeren uit Burundi en de DRC dachten aan samenwerking met Indonesische mediacollectieven om zo sterke alternatieve verhalen over continenten heen te verspreiden.

Deze geest van samenwerking maakt duidelijk dat de uitwisseling geen eenmalige gebeurtenis blijft, maar het begin is van een blijvend internationaal netwerk. De Indonesische deelnemer Annisa Rizkyta benadrukte: “Iedereen kon evenveel bijdragen, zonder dat één kant de overhand had. Beleidsmakers en jongeren spraken echt op gelijk niveau, en elke stem telde.”

Deze verhalen maken duidelijk dat jongeren niet alleen vragen om een plek aan tafel – ze zijn bezig die tafel opnieuw vorm te geven. Ze brengen nieuwe verhalen van verbondenheid, betekenis en vrede in, die laten zien dat zij de toekomst van digitale vredesopbouw in handen hebben.

Jongeren schrijven nieuwe verhalen

Deze jongerenuitwisseling in Indonesië was meer dan een bijeenkomst. Het liet zien dat wanneer jongeren vertrouwen en steun krijgen, ze creatieve en inclusieve oplossingen bedenken die wereldwijd relevant zijn. Ze keerden huiswaarts met nieuwe vaardigheden, netwerken en inspiratie om hun digitale én lokale gemeenschappen te veranderen.

Bij Mensen met een Missie staan we naast deze jonge leiders. Dit internationale uitwisselingsprogramma bevestigde dat digitale ruimtes cruciaal zijn voor vredesopbouw: het zijn plekken waar polarisatie en radicalisering zullen toenemen als we geen actie ondernemen om juist dáár die haatdragende verhalen uit te dagen, rechten te verdedigen en verbondenheid te creëren. Exact om die reden is het zo urgent om jongeren te steunen die van deze digitale omgevingen plekken van dialoog en vrede maken. En wanneer online initiatieven worden gekoppeld aan offline werk – in klaslokalen en jongerencentra, op de radio en tv, en aan de onderhandelingstafel – kunnen ze duurzame verandering teweegbrengen. Wij blijven jongeren steunen die deze werelden met elkaar verbinden, zodat hun netwerken polarisatie kunnen tegengaan en inclusieve, rechtvaardige gemeenschappen kunnen opbouwen.