‘Ga zitten, doe je ogen dicht en zet een intentie voor je bezoek hier de komende dagen’. Nee, we zijn niet bij een yoga retraite, maar als reporter te gast bij een Wiwa-gemeenschap in het Colombiaanse berggebied de Sierra Nevada de Santa Marta. Ramon (81), de spirituele leider van deze inheemse groep, de mamo, heet ons welkom aan de rand van het dorp.

Zijn outfit is wit, net als die van iedereen hier, op opvallend roze crocs en een oranje horloge na. ‘Intentie is alles’, zegt hij. Al cocablad kauwend vraagt hij ons even in stilte na te denken wat we hier komen doen. Een paar dagen hiervoor volgden we een workshop over hoe je met journalistiek niet alleen iets neemt, maar, als het goed is, ook iets geeft. Ik focus hierop. Dat het een wederzijds positieve uitwisseling mag worden.

Na een minuut of drie openen we onze ogen en mogen we door. Als we het dorpje verder in lopen worden we met argwanende ogen en teruggetrokken houdingen begroet. Af en toe glipt er een voorzichtige glimlach doorheen. We besluiten onze camera’s nog even op te bergen, en eerst maar eens aan elkaar te wennen.

De oudere broers

De Wiwa zijn één van de vier indigena groeperingen die in de Sierra Nevada woont. Samen met de Arhuaco, Kogi en Kankuamo zijn zij de hoeders van wat ze noemen ‘het hart van de Aarde’. De Wiwa heeft de speciale taak als spil te fungeren tussen de inheemse wereld en alles daarbuiten. Ze refereren naar zichzelf als de ‘Oudere Broers’ van de wereld en hebben zo een speciale verantwoordelijkheid om alles in evenwicht te houden.

Het is tevens een liefkozende manier om naar ons, de buitenwereld, de Kleinere Broer, te zeggen: ‘hé, luister naar ons – er gaat hier iets mis’. Met hun cosmo-visie, waarin alles in de natuur een geest wordt toegekend en met elkaar is verbonden, merken zij al decennialang dat mens en moeder Aarde niet meer in harmonie leven. Dat natuurgebieden – hun thuis – worden bedreigd door klimaat verandering, landroof voor mijnen en wegen, en gewapend conflict. Het conflict dat sinds de jaren ‘60 op een gewelddadige manier door Colombia raasde, en wat met het vredesakkoord van 2016 slechts deels beteugeld is.

Vrouwen doen het zelf
Toch, in het dorp waar we zijn lijkt alles vredig en in balans te zijn. Is dat ook zo? We spreken met Lejandrina Pastor Gil (43), trotse Wiwa, sociaal leider en hoofd van de commissie Vrouw en Familie van de nationale organisatie voor inheemsen (ONIC) – gesteund door Mensen met een Missie.

Lejandrina vertelt dat gendergelijkheid nog ver te zoeken is. Aan de oppervlakte was me dit al opgevallen aan de uiterst traditionele rolverdeling die er heerst, maar het gaat dieper. Vrouwen blijven afhankelijk, doordat ze uitgesloten worden van kennisuitwisseling en onbekend zijn met hun rechten of het economische proces. Ze zegt niet op de steun van de mannen in de gemeenschap te kunnen rekenen om op te komen voor de rechten van de vrouw. Net zomin als ze kan bouwen op de support van niet-inheemse vrouwen in de steden. Als ze verandering willen, moeten ze het zelf  gewoon doen.

Vanuit het hart
Een paar keer per jaar komt Lejandrina samen met vrouwelijke indigena-vertegenwoordigers uit het hele land. Ze stellen gezamenlijk een plan op waarmee ze aanspraak maken op het overheidsbudget voor inheemsen. Zaken als voorlichting, anticonceptie, zwangerschaps- en kinderzorg staan daarbij centraal. Lejandrina’s overgrootmoeder voorspelde ooit al dat de vierde generatie van haar familie een verschil zou maken in de politiek. En dat is uitgekomen.

Lejandrina is zonder campagne te voeren gekozen als hoofd van de commissie en mag haar rol voor vier jaar dragen. Mensen geloven in haar, in haar plannen en in haar hart. ‘Als je iets doet moet je het vanuit je hart doen. Anders heeft het geen zin’.

Je merkt aan Lejandrina dat ze gewend is om te spreken; dat ze niet bang is om te zeggen wat er nodig is. Ja, gendergelijkheid is nog ver te zoeken. Ja, er is veel werk aan de winkel. Maar met vrouwen als Lejandrina om de weg te leiden in dit proces, komen we er wel.

Stephanie is freelance copywriter, fotograaf en social media consultant. In september 2019 ging ze voor de tweede keer met ons mee op 100 reportersreis. Dit keer naar Colombia. “Vorig jaar ging ik al mee als vrijwilliger met Mensen met een Missie naar Bolivia. Ik zag hoe zij lokale projecten ondersteunen die écht impact maken. Ik geloof in deze organisatie en in hun missie. Dus ja, nog een keer!”

Volg Stephanie en haar prachtige foto’s en verhalen (@stephaniebroekarts) ook op Instagram.

Gerelateerde verhalen

Wij geloven dat échte veranderingen van onderop komen.
Daarom steunen wij kleinschalige lokale initiatieven.

Colombia

Jaap van den Ende: “Veel indrukken, verhalen en prachtige persoonlijkheden”

Jaap van den Ende, penningmeester van de Raad van Toezicht van Mensen met een Missie, ging op reis om met… Lees verder

Colombia

De verschillende perspectieven van complex Colombia

Reporter Miriam: Wat had ik het graag gedaan. Een artikel schrijven waarin de plaatselijke problematiek in Colombia duidelijk wordt. Maar… Lees verder

Colombia

Reporter Martine vertelt | Hoop in Colombia

Martine: Langzaam beginnen alle indrukken van de bijzondere 100 reportersreis naar Colombia op mij in te werken. Dit is mijn… Lees verder

Colombia

Vrede in drie woorden

Hoewel het vredesakkoord een jaar geleden is getekend in Colombia, is de weg naar vrede nog lang. Wat is er… Lees verder