Daar sta ik dan. Op een zaterdagmiddag, in een verlaten schooltje ergens in La Paz. Met het hoofd van een Boliviaanse vrouw op mijn schouder. Ik neem deel aan een workshop ‘auto-socio-cuidado’.

Ook al kan ik de woorden op zich vertalen vanuit het Spaans, ‘zelf’, ‘sociaal’, ‘zorg’, toch kan ik me niets bij de workshop voorstellen. Maar, dat gaat veranderen. Tijdens mijn reis door Bolivia voor Mensen met een Missie neem ik in La Paz deel aan een workshop die Mensen met een Missie ondersteunt. Er gaat een wereld voor me open.

Hoela hoep ringen en matrasjes

Als ik samen met mijn ‘tolk’ (verstaan lukt wel, praten minder), in het verlaten klaslokaaltje aankom, zijn Yolanda en Elizabeth, die de workshop leiden, al druk aan het schuiven met schoolbankjes. Er worden stoelen in een kring gezet. “Er komen 15 vrouwen”, wordt mij gezegd. Ik ben benieuwd.

Bont gezelschap

Langzaam druppelen de vrouwen binnen. Iedereen wordt hartelijk begroet. De deelneemsters zijn vrouwen die in hun eigen omgeving vrouwen begeleiden die in situaties van geweld verkeren. Vandaag zijn ze hier om elkaar tot steun te zijn, nieuwe oefeningen te leren en meer over de achtergrond van ‘autosociuidado’ te weten te komen.

Rondedans

We beginnen met een soort van rondedans op inheemse muziek om ‘in het moment’ te komen. Eigenlijk zijn dit soort dingen aan mij, nuchtere Nederlander, niet echt besteed. Maar, ik besluit alles met volle overgave mee te doen. Er volgen nog een paar oefeningen om spanningen uit het lichaam te halen.

Er volgen oefeningen om spanningen uit het lichaam te halen

Geen mens is een eiland

Dan komt er een stukje theorie. In rap Spaans wordt uitgelegd dat ‘autosociocuidado’ begint met zorg voor jezelf, voor je eigen ‘zijn’, dat bestaat uit ratio, emotie én lichaam. Je moet ervoor zorgen dat je goed in je vel zit. Maar, niet als doel op zich. “We leven niet op een eiland, maar hebben een verantwoordelijkheid voor mensen om ons heen. Het gaat erom dat je goed voor jezelf zorgt, zodat je goed voor de mensen om je heen kunt zorgen. Voor je familie, vrienden, de gemeenschap waar je toe behoort. Het gaat erom de capaciteit te ontwikkelen om relaties van vertrouwen tussen mensen te bouwen.” legt Elizabeth uit.

We hebben een verantwoordelijkheid voor mensen om ons heen

Zorg voor je lijf

Na de theorie volgt een massage. Zorg voor je lichaam is een belangrijk aspect van ‘autosociacuidado’. “Als we geweld of onrechtvaardigheid meemaken, heeft dit een effect op ons lichaam, zegt Yolanda. “Ons lichaam weet niet hoe we dit geweld moeten verwerken.”

In tweetallen geven vrouwen elkaar een korte massage. Terwijl ik foto’s maak, vraag ik me af wat zo een aanraking betekent, als de enige aanraking die je kent wellicht de aanraking van je gewelddadige echtgenoot is.

Vrouwen geven elkaar een korte massage

Massage

Dan wordt opeens opgemerkt dat ik nog geen massage heb gekregen. En voor ik goed begrijp wat er gebeurt, staat er een Boliviaanse vrouw achter me op haar tenen om mijn nek en schouders te masseren, andere vrouwen pakken mijn armen en handen. Eerlijk gezegd ben ik niet zo van al dat aanraken, maar ik kan niet ontkennen dat ik direct een bepaalde spanning uit mijn lijf voel glijden.

Voor ik begrijp wat er gebeurt, krijg ik ook een massage

Contra cultureel

Dan volgt er weer een stukje theorie, waarbij zowel Plato als de Bijbel aangehaald worden. Er wordt gesproken over het ontwikkelen van contra-cultureel gedrag: gedrag dat ingaat tegen het individualisme, tegen het machismo. De vrouwen discussiëren geëngageerd met elkaar, er wordt gelachen en serieus naar elkaar geluisterd. “Het gaat erom onszelf te helen, zodat wij vrouwen gemeenschappen kunnen helen, en er een sociale transformatie in de maatschappij kan plaatsvinden!” Wat een strijdbare vrouwen!

De vrouwen luisteren aandachtig naar elkaar

Wij vrouwen kunnen gemeenschappen helen.

Veiligheid en vertrouwen

In de evaluatieronde vertellen verschillende vrouwen hoe belangrijk deze bijeenkomst voor ze is. Sommige bijna tot tranen toe geroerd. Is dit het Latino karakter van de vrouwen? Misschien speelt dat ook een rol. Maar, ik ben ervan onder de indruk hoe snel deze vrouwen een sfeer van vertrouwen en veiligheid weten te creëren.

‘Zussen’

Ik ken de cijfers. Acht op de tien vrouwen in Bolivia krijgt te maken met geweld. Volgens de statistieken een aantal van deze vrouwen dus ook. Of hun buurvrouwen, vriendinnen, collega’s. Hoe goed moet het dan doen om af en toe aan dat geweld te kunnen ontsnappen. Om een veilige plek te hebben waar ‘zussen’ zijn die naar je luisteren en je kracht geven om door te gaan.

Een veilige omgeving

Hoofd op mijn schouder

Tijdens de laatste opdracht staan we in een rondje dicht tegen elkaar aan, schouder aan schouder. Eerst leunt iedereen op de buurvrouw rechts van haar, en daarna op de buurvrouw links. Ik voel hoe mijn buurvrouw haar hoofd tegen mijn schouder legt.

Daar sta ik dan. Op een zaterdagmiddag, in een verlaten schooltje ergens in La Paz. Met het hoofd van een Boliviaanse vrouw op mijn schouder. Ik voel dat mijn buurvrouw echt op mij leunt. Wat bijzonder eigenlijk, elkaar zo laten voelen dat we elkaar nodig hebben. Ik ben onder de indruk.

Steun het werk van Mensen met een Missie in Bolivia. Je bent al supporter vanaf € 3,- per maand.

 

Femke van der Biezen werkt sinds 2014 bij Mensen met een Missie. Ze begon als projectleider van het 100 reportersproject en is sinds begin 2018 communicatieadviseur.  “Ik heb al veel van onze lokale mensen met een missie ontmoet en gesproken. Iedere keer opnieuw word ik geraakt door hun hartelijkheid, toewijding aan hun werk en doorzettingsvermogen. Stuk voor stuk inspirerende mensen die een verschil maken en onze steun en aandacht verdienen.”

Gerelateerde verhalen

Wij geloven dat échte veranderingen van onderop komen.
Daarom steunen wij kleinschalige lokale initiatieven.

Bolivia

Waarom Junior een ‘voorbeeldman’ is

Zijn levensverhaal is ongelooflijk. Junior Tejada (32) werd verlaten door zijn moeder, moest opgroeien op straat en kende een gewelddadige… Lees verder

Bolivia

Getrouwd met een gewelddadige politieagent

Ninfa Cáceres leefde 15 jaar lang samen met een gewelddadige man. Nu ze bij hem weg is, heeft ze weer… Lees verder

Bolivia

Het dringt tot me door: deze vrouwen leven in oorlog

‘Elke 3 dagen overlijdt een vrouw in Bolivia door huiselijk geweld.’ Een zin die ik sinds ik bij Mensen met… Lees verder

El Alto Bolivia

Noodplan in geval van geweld

Ik kijk om me heen, zie jonge meiden. Verschillende hebben een baby op hun arm die ze zoet proberen te… Lees verder