Vierde Top van Inheemse Volken aan het Titicacameer

Van 27 tot en met 31 mei 2009 waren meer dan 5000 vertegenwoordigers van inheemse volken van de partij in Puno, Peru, aan de oevers van het Titicacameer. Daar werd de Vierde Top van Inheemse volken van de Abya Yala gehouden. De Abya yala is de prekoloniale benaming van het Latijns Amerikaanse continent.

© Photo: Jaime Zapata Vega

Deze top was echter niet alleen bedoeld om de belangen van de inheemse volken te bundelen. De thema’s die besproken werden, zoals het behoud van moeder aarde en de crisis van de westerse beschaving, gaan ons allemaal aan. Deze bijeenkomst werd georganiseerd door verschillende organisaties van inheemse volkeren, waaronder de Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas (CAOI), één van de partnerorganisaties van Mensen met een Missie.

Vrouwen
Voor het eerst vond er voorafgaande aan de top een aparte bijeenkomst plaats van Inheemse Vrouwen. Dat deze vrouwen hun eigen agenda en hun eigen vormen van organisatie hebben werd meer dan duidelijk. Uit meer dan 18 landen waren vrouwelijke inheemse leiders aanwezig en hun diversiteit en kracht bleek indrukwekkend. “Wij zijn inheems, vrouw en arm, en die drie dingen samen vormen onze identiteit” benadrukten ze.

© Photo: Jaime Zapata Vega

Hoewel in de meeste inheemse cosmovisies de harmonie tussen man en vrouw centraal staan, laat dat in de huidige praktijk nog veel te wensen over. Ook in de inheemse samenlevingen van Latijns Amerika zijn machismo en huiselijk geweld diep doorgedrongen.  “Onze strijd begint thuis, om onze mannen, vaders en familieleden te veranderen” sprak de Braziliaanse vertegenwoordigster. De politieke strijd van deze inheemse vrouwen is verweven met hun persoonlijke leven. Dat werd pijnlijk duidelijk door de getuigenis van Colombiaanse inheemse leidster Aida Quispe die eind vorig jaar haar man kwijt raakte door een moordaanslag, vanwege haar participatie in de protesten tegen de regering.

© Photo: Jaime Zapata Vega

Goed leven
Ook de inheemse jongeren bespraken hun standpunten en gezamenlijke strategieën op hun eigen top. Zo spraken zij af om vanuit hun organisaties campagnes te voeren om “te informeren over alle vervuiling die het kapitalistische consumptie model veroorzaakt, en zo het evenwicht en de harmonie te herstellen tussen de mens en de moeder aarde”.

Ook in de centrale top, waaraan mannen, vrouwen en jongeren deelnamen, was het herstellen van de relatie met de moeder aarde een centraal punt. Uitgangspunt hierbij is dat de andere beschavingen, hierbij juist kunnen leren van de inheemse volken. De top concludeerde dat “we getuigen zijn van een diepgaande crisis van de westerse kapitalistische beschaving, waar een  milieucrisis, een energie crisis en een culturele crisis zich opstapelen”.

Het antwoord van de inheemse volken op deze crisis wordt samengevat in het Buen Vivir concept, wat goed leven betekent, maar daarin veel verder gaat dan materiële welvaart. “Een alternatief van leven (...), vanuit onze wortels richting de toekomst, met onze principes en praktijken van evenwicht tussen mannen, vrouwen, moeder aarde, spiritualiteiten, culturen en volken”.

Een ander voorstel wat veel aandacht kreeg, was de vorming van Plurinationale staten, in navolging van Bolivia. In dit voorstel staat het recht op autonomie van de inheemse volken binnen nationale staten centraal.

© Photo: Jaime Zapata Vega

Alberto Pizango, leider van de inheemse volken van de Amazone in Peru, die momenteel in hevige protesten verwikkeld zijn tegen nieuwe nationale decreten die hun leefgebied in gevaar brengen, stelde het zo: Wij strijden voor alle vormen van leven van de moeder aarde, niet alleen die van de inheemse volken.